Araç Kiralama Sözleşmesinde Nelere Bakılır?
Teslim masasında önünüze gelen kağıdı çoğumuz hızlıca imzalıyoruz. Oysa araç kiralama sözleşmesi, olası bir hasarda, gecikmede ya da iptalde kimin neyi ödeyeceğini belirleyen tek belgedir. Birkaç dakikanızı ayırıp doğru maddelere bakmak, sonradan çıkabilecek tartışmaların büyük bölümünü önler. Bu rehberde imzadan önce okumanız gereken başlıkları sırayla topladık.
Sözleşmenin ilk sayfasında kontrol edilecekler
Önce en basit ama en çok atlanan kısımla başlayın: kimlik ve araç bilgileri. Sözleşmede adınızın, kimlik ve ehliyet numaranızın doğru yazıldığından emin olun. Ardından aracın plakası, marka-modeli, yakıt türü ve vites tipinin rezervasyonda seçtiğinizle aynı olduğuna bakın. Teslim ve iade tarih-saatlerini de kontrol edin; çünkü gecikme ücreti çoğu zaman bu saate göre hesaplanır.
- Kiracı olarak adınızın ve belge numaralarınızın doğruluğu
- Plaka, marka-model, yakıt ve vites bilgisi
- Teslim alma ve iade tarih-saati, teslim şubesi
- Kiralama bedeli ve içinde neler olduğu
Fiyata neler dahil, neler değil?
Sözleşmede yazan bedelin kalemlerini tek tek okuyun. Günlük kira bedeli, kilometre paketi, sigorta, ek sürücü, çocuk koltuğu ve havalimanı teslim ücreti gibi kalemlerin hangilerinin fiyata dahil olduğu açık olmalı. Rezervasyonda size söylenen bir kalem sözleşmede yoksa imzalamadan önce yazılı olarak eklettirin. Sözlü verilen sözler, anlaşmazlıkta kanıtlanması en zor olanlardır.
Vergi ve harçların fiyata dahil olup olmadığına da bakın. Bazı firmalar fiyatı vergi hariç gösterir; toplam tutar ödeme sırasında değişmiş gibi görünür. Toplam tutarı ve ödeme şeklini sözleşmede net görmek sizi sürprizden korur.
Kilometre sınırı ve yakıt politikası
Kilometre sınırı olan sözleşmelerde aşım için kilometre başına bir ücret yazılır. Uzun bir güzergâh planlıyorsanız bu ücreti ve günlük/toplam sınırı hesaplayın; sınırsız kilometre seçeneği bazen toplamda daha ekonomik olabilir. Konuyu ayrıntılı ele aldığımız kilometre sınırı rehberimize göz atabilirsiniz.
Yakıt politikası da aynı derecede önemlidir. "Dolu al, dolu ver" ya da "mevcut seviyede teslim" gibi ifadeler farklı sonuçlar doğurur. Aracı hangi yakıt seviyesinde aldığınız sözleşme veya teslim formunda yazılıysa, iade ederken aynı seviyeyi sağlamanız yeterli olur. Yakıt farkı için talep edilen birim fiyatın istasyon fiyatından yüksek olabileceğini unutmayın.
Depozito ve provizyon maddesi
Depozito, hasar ya da ceza gibi olası borçlar için kredi kartınızda bloke edilen tutardır. Sözleşmede tutarın ne kadar olduğu, ne zaman çözüleceği ve hangi durumlarda kesinti yapılabileceği yazmalıdır. Kartınızdaki bloke kısa sürede çözülmezse sözleşmeye dayanarak firmadan bilgi isteyebilirsiniz. Süreci anlattığımız depozito ve provizyon yazımıza da bakabilirsiniz.
Sigorta, hasar ve muafiyet
Bu bölüm sözleşmenin en önemli kısmıdır. Genellikle zorunlu trafik sigortası ve kasko bulunur; ancak her sigortanın bir muafiyet (hasar başına sizin karşılayacağınız tutar) kısmı olabilir. Şunlara bakın:
- Kasko hangi hasarları kapsıyor, hangilerini kapsam dışı bırakıyor?
- Muafiyet tutarı ne kadar ve muafiyeti düşüren ek paket var mı?
- Lastik, cam, jant, alt takım ve iç döşeme hasarları kapsama giriyor mu?
- Anahtar kaybı ya da çalınma durumunda sorumluluk nasıl işliyor?
Kapsam dışı kalemler çoğunlukla ayrı bir maddede sıralanır. Lastik patlaması, cam çatlağı ve ehliyetsiz sürücü kullanımı gibi durumlar sık görülen istisnalardır. Detaylı bilgi için kiralık araç sigortası yazımıza göz atın.
Sürücü ve kullanım sınırlamaları
Sözleşmede aracı yalnızca adı yazılı sürücülerin kullanabileceği belirtilir. Başka biri direksiyona geçerse sigorta devre dışı kalabilir. İkinci bir sürücü kullanacaksa ek sürücü olarak kayda geçirilmelidir. Yurt dışına çıkış, yol dışı kullanım, yarış ve römork çekme gibi kullanım sınırlamaları da bu bölümde yer alır. Bu sınırlamalara aykırı kullanımda hasarın tamamı size ait olabilir.
Yaş ve ehliyet süresi koşulları da sözleşmeye yansır. Gerekli belgeleri önceden öğrenmek için araç kiralama şartları rehberimizi kullanabilirsiniz.
Gecikme, iptal ve değişiklik koşulları
İade saatini aşarsanız ne olacağı sözleşmede yazılıdır. Bazı firmalar kısa bir tolerans süresi tanır, sonrasında saatlik ya da tam gün ücret uygular. Rezervasyon iptali ve tarih değişikliği için de süre sınırları vardır. Ücretsiz iptal hakkının hangi tarihe kadar geçerli olduğunu, iade durumunda paranın kaç günde döneceğini öğrenin ve bir yere not edin.
Trafik cezası, HGS ve köprü geçişleri
Kiralama süresince oluşan trafik cezaları ve ücretli geçişler için firmanın nasıl işlem yaptığı sözleşmede belirtilir. Çoğu zaman firma ceza bilgisini kiracıya bildirir ve idari işlem ücreti talep edebilir. HGS ya da OGS etiketi varsa geçiş ücretlerinin nasıl yansıtılacağını sorun. Ayrıntılar için HGS yazımıza bakabilirsiniz.
İmzadan önce yapılacak son kontroller
- Sözleşmeyi baştan sona okuyun; anlamadığınız maddeyi yetkiliye sorun.
- Boş bırakılmış alan ya da kurşun kalemle yazılmış kısım olmasın.
- Araç üzerindeki mevcut hasarlar teslim formunda işaretli olsun; fotoğraf ve video çekin.
- Sözleşmenin ve teslim formunun bir kopyasını mutlaka alın.
- Acil durum ve yol yardım numarasını telefonunuza kaydedin.
Sözleşmede sık görülen tuzaklar
Bazı ifadeler ilk bakışta zararsız görünür ama sonradan masraf doğurabilir. Örneğin "makul aşınma dışındaki hasarlar" ifadesinin neyi kapsadığı tartışmaya açıktır; küçük çizik ve taş çarpması gibi kalemlerin nasıl değerlendirildiğini sorun. "Temizlik ücreti" maddesi, aracın çok kirli iade edilmesi durumunda ek bedel doğurabilir. Sigara içilmesi yasak olan araçlarda koku ve yanık için ayrı bir ceza yazılmış olabilir. Bu tür maddeleri bulduğunuzda geçiştirmeyin; neyin, hangi koşulda ve ne kadar ücretlendirildiğini yazılı öğrenin.
Bir diğer dikkat noktası "firmanın tek taraflı değişiklik hakkı" gibi maddelerdir. Sözleşme sürerken fiyat ya da şartların firma tarafından değiştirilebilmesi, tüketici lehine bir uygulama değildir. Bu tür bir madde görürseniz açıklama isteyin; kabul edilebilir bir gerekçe yoksa başka bir firmayı tercih etmek daha güvenli olabilir.
Fotoğraf ve kayıt tutma alışkanlığı
Sözleşme kadar önemli bir şey de kanıttır. Aracı teslim alırken tüm yüzeylerin, jantların, iç mekânın, kilometre ve yakıt göstergesinin fotoğrafını çekin. Mümkünse tarih ve saatin göründüğü kısa bir video kaydı da alın. İade sırasında aynı çekimleri tekrarlayın. Böylece araçtaki hasarın size ait olmadığını göstermek çok daha kolay olur. Rezervasyon onayı, ödeme dekontları ve firmayla yazışmaları da bir klasörde saklayın; olası bir şikâyette bu belgeler en güçlü dayanağınızdır.
Kısa süreli ve uzun süreli sözleşmeler arasındaki fark
Günlük kiralamada sözleşme genellikle standart bir formdan oluşur. Aylık ya da uzun dönem kiralamada ise bakım, lastik değişimi, periyodik servis, muayene ve ikame araç gibi ek maddeler devreye girer. Bu maddelerde hangi kalemin kiracıya, hangisinin firmaya ait olduğu net yazılmalıdır. Uzun dönemli bir sözleşme imzalıyorsanız erken sonlandırma koşullarına ve cezai şartlara ayrıca bakın. Aradaki farkı günlük, aylık ve uzun dönem kiralama yazımızda anlattık.
Anlaşmazlık çıkarsa ne yapılır?
Önce firmaya yazılı bir şikâyet iletin ve talebinizi net belirtin. Cevap alamazsanız ya da sonuç tatmin edici değilse, tüketici hakem heyetlerine ve tüketici mahkemelerine başvuru yolu açıktır. Başvuruda sözleşme, teslim formu, fotoğraflar ve yazışmalar işinize yarar. Hasar itirazı için ayrıca iade kontrol listesi ve hasar itirazı rehberine bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sözleşmeyi imzaladıktan sonra değişiklik isteyebilir miyim?
Karşılıklı anlaşmayla ek yapılabilir; ancak değişikliğin yazılı ve iki tarafça imzalı olması gerekir. Sözlü değişikliğe güvenmeyin.
Sözleşme İngilizce ise ne yapmalıyım?
Anlamadığınız bir metni imzalamayın. Türkçe örneğini ya da önemli maddelerin Türkçe açıklamasını isteyin.
Teslim formunda hasar yazılı değilse sorumlu ben miyim?
Araçtaki mevcut hasarlar formda yoksa iade sırasında size yüklenebilir. Bu yüzden teslim alırken tüm çizik ve ezikleri forma işletin ve fotoğraflayın.
Sözleşmede haksız bir madde görürsem?
Önce firmayla yazılı olarak iletişime geçin. Çözüm bulunamazsa tüketici hakem heyetine başvurabilirsiniz.
Doğru firmayı seçmek için
Güvenilir bir firma sözleşmesini açıkça paylaşır ve sorularınızı yanıtlar. Arabaks'ta kiralık araba firmalarını ve güncel ilanları inceleyip firmalarla doğrudan iletişime geçebilir, şartları imzadan önce netleştirebilirsiniz.
